Ngoài bị phạt tiền, các tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể bị tịch thu tang vật, tước quyền sử dụng chứng chỉ hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 133/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực, có hiệu lực từ ngày 25-5 tới.
Theo đó, các hành vi vi phạm trong lĩnh vực điện lực, đặc biệt liên quan đến phát triển năng lượng tái tạo và năng lượng mới, có thể bị xử phạt từ 500.000 đồng đến 100 triệu đồng; vi phạm về giấy phép hoạt động điện lực có thể bị phạt tới 200 triệu đồng.
Đối với điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, trường hợp không thông báo hoặc vi phạm quy định về đấu nối, đăng ký nguồn điện có thể bị xử phạt từ cảnh cáo đến 20 triệu đồng, thậm chí lên tới 100 triệu đồng nếu vi phạm nghiêm trọng.
Ngoài tiền phạt, tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể bị tịch thu tang vật, tước quyền sử dụng chứng chỉ hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn.
Các hành vi vi phạm trong lĩnh vực điện lực có thể bị phạt tới 200 triệu đồng
Ông Trần Văn Hợi, Giám đốc Công ty TNHH Ánh Dương Power, cho rằng Nghị định 133/2026/NĐ-CP có nhiều điểm mới so với trước đây, như tăng mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng; bổ sung quy định cụ thể cho năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời; đồng thời siết chặt quản lý hệ thống đo đếm và giám sát vận hành, làm rõ trách nhiệm các bên nhằm đảm bảo minh bạch, an toàn và ổn định hệ thống điện quốc gia.
Để tránh bị xử phạt, doanh nghiệp trong lĩnh vực điện lực, đặc biệt là điện mặt trời, buộc phải bảo đảm đầy đủ hồ sơ pháp lý, giấy phép hoạt động, tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật trong thi công, vận hành và tư vấn rõ quy định cho khách hàng.
Người sử dụng điện cũng không được tự ý đấu nối, thay đổi hệ thống và cần thực hiện đúng thủ tục khi lắp đặt.
“Nếu người dân hoặc doanh nghiệp có nhu cầu lắp đặt điện mặt trời, việc tuân thủ đúng quy định là yếu tố quan trọng để đảm bảo an toàn và tránh rủi ro pháp lý. Nên liên hệ các đơn vị uy tín để được hỗ trợ đầy đủ thủ tục và đấu nối điện lực” – ông Trần Văn Hợi khuyến nghị.
Đại diện một doanh nghiệp khác trong ngành cho rằng quy định mới sẽ góp phần ngăn chặn tình trạng lắp đặt công suất lớn nhưng không xin phép, qua đó giúp hệ thống điện quốc gia vận hành ổn định hơn.
Về thủ tục thông báo, Nghị định 58/2025 quy định với hệ thống điện mặt trời mái nhà dưới 100 kW, người dân và doanh nghiệp chỉ cần gửi thông báo đến Sở Công Thương và đơn vị điện lực địa phương là hoàn tất. Với hệ thống từ trên 100 kW đến 1.000 kW, chủ đầu tư phải thực hiện hồ sơ đấu nối theo quy định.
Trường hợp hệ thống chỉ sử dụng nội bộ, sau khi gửi thông báo và được xác nhận là hoàn tất thủ tục. Nếu có đấu nối lưới điện quốc gia, quy trình gồm các bước: nộp hồ sơ, kiểm tra, nghiệm thu và lưu trữ; riêng trường hợp có nhu cầu bán điện dư, chủ đầu tư phải bổ sung yêu cầu về hệ thống đo đếm, kết nối dữ liệu và ký hợp đồng mua bán điện với đơn vị điện lực.
“Song song với mức xử phạt, cần có thêm hướng dẫn từ phía cơ quan chức năng để người dân không vi phạm, tránh các rủi ro pháp lý và an toàn không đáng có” – đại diện doanh nghiệp kiến nghị.
Dưới đây là những lỗi dễ bị phạt/khó nghiệm thu khi lắp điện mặt trời mái nhà người dân nên biết, theo quy định mới đang áp dụng.
Tính đến hiện nay, điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu chủ yếu cần xem Nghị định 58/2025/NĐ-CP về phát triển năng lượng tái tạo và Nghị định 133/2026/NĐ-CP về xử phạt trong lĩnh vực điện lực, có hiệu lực xử phạt từ 25/05/2026.
Những lỗi dễ bị phạt khi lắp điện mặt trời mái nhà mà người dân cần biết
1. Lắp xong mới báo, hoặc không gửi thông báo
Đây là lỗi dễ dính nhất. Hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà có đấu nối lưới quốc gia, công suất dưới 100 kW, phải gửi Thông báo phát triển nguồn điện theo mẫu đến Sở Công Thương, điện lực, cơ quan xây dựng và PCCC địa phương.
Nếu đấu nối hạ áp mà không gửi thông báo hoặc làm không đúng nội dung thông báo, lần đầu có thể bị phạt cảnh cáo; nếu sau 10 ngày vẫn tái phạm thì bị phạt 500.000 – 1.000.000 đồng với hệ đến 20 kW, hoặc 2.000.000 – 3.000.000 đồng với hệ trên 20 kW.
2. Lắp sai công suất đã thông báo
Ví dụ báo lắp 10 kWp nhưng thực tế lắp 15 kWp, hoặc thay đổi quy mô mà không cập nhật. Hộ gia đình phải thiết kế, lắp đặt theo đúng quy định về xây dựng, PCCC, môi trường và đúng công suất đã thông báo.
3. Tự ý đấu nối lên lưới, không làm việc với điện lực
Nếu hệ có đấu nối lưới, chủ nhà nên yêu cầu điện lực địa phương hướng dẫn đấu nối kỹ thuật để bảo đảm an toàn. Theo quy định, điện lực có trách nhiệm hướng dẫn trong 05 ngày làm việc kể từ khi nhận đề nghị.
Lỗi thường gặp là thợ lắp tự đấu hòa lưới, không có kiểm tra điểm đấu nối, không kiểm tra công tơ, không có chống phát ngược nếu hệ không bán điện dư. Rủi ro là không được nghiệm thu, bị yêu cầu chỉnh sửa, hoặc bị xử lý nếu gây ảnh hưởng lưới.
4. Muốn bán điện dư nhưng chưa làm hồ sơ, công tơ, hợp đồng
Không phải cứ phát điện lên lưới là tự động được trả tiền. Muốn bán điện dư thì phải có hồ sơ đề nghị bán điện, tài liệu kỹ thuật thiết bị, giấy tờ nghiệm thu liên quan nếu pháp luật chuyên ngành yêu cầu; sau đó hai bên kiểm tra kỹ thuật, lắp công tơ đo đếm, chốt chỉ số, ký hợp đồng rồi mới đóng điện đưa hệ thống vào sử dụng.
5. Hiểu sai về mức điện dư được bán
Với điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu, phần điện dư được mua không vượt quá 20% sản lượng điện phát tại đầu ra theo công thức quy định, trừ một số trường hợp đặc biệt như khu vực miền núi, biên giới, hải đảo chưa có điện lưới quốc gia.
Nói dễ hiểu: lắp để tự dùng là chính, bán dư chỉ là phụ. Nếu thiết kế hệ quá lớn chỉ để bán điện thì dễ sai mục tiêu, khó hiệu quả và có thể không được thanh toán phần vượt giới hạn.
6. Bỏ qua PCCC, an toàn điện, an toàn mái
Công trình được lắp điện mặt trời phải tuân thủ quy định về đầu tư, xây dựng, đất đai, môi trường, an toàn và phòng cháy chữa cháy. Trước khi đưa hệ thống vào sử dụng, hộ gia đình cũng phải thực hiện nghiệm thu lắp đặt, bảo đảm an toàn điện, an toàn xây dựng và PCCC.
Các lỗi thực tế hay gặp: mái yếu vẫn lắp, dây DC đi ẩu, không có aptomat DC/AC phù hợp, không tiếp địa, không chống sét lan truyền, inverter đặt nơi nóng/ẩm, dây đi sát vật dễ cháy.
7. Dùng thiết bị không đạt tiêu chuẩn
Hộ gia đình phải mua sắm thiết bị đúng quy định và phù hợp tiêu chuẩn, quy chuẩn áp dụng. Nên tránh ham rẻ dùng inverter, tấm pin, dây DC, jack MC4, aptomat không rõ nguồn gốc vì vừa nguy hiểm vừa dễ bị từ chối nghiệm thu.
8. Hệ lớn hoặc nhà xưởng không làm đăng ký đúng diện
Với hệ từ 1.000 kW trở lên, hoặc hệ dưới 1.000 kW nhưng đăng ký bán điện dư trong một số trường hợp, phải làm thủ tục đăng ký phát triển nguồn điện và được Sở Công Thương cấp giấy chứng nhận. Nếu đấu nối từ trung áp trở lên mà không thông báo, chưa được cấp giấy chứng nhận, không thực hiện đúng nội dung giấy chứng nhận, không bổ sung khi thay đổi… có thể bị phạt 10 – 20 triệu đồng.
9. Không cập nhật khi thay đổi chủ sở hữu, công suất, thời gian hoàn thành, hình thức bán điện
Khi có thay đổi về chủ sở hữu công trình, quy mô công suất, thời gian hoàn thành lắp đặt hoặc hình thức phát/bán điện dư so với giấy chứng nhận đăng ký, phải điều chỉnh, bổ sung giấy chứng nhận.
Tóm lại, trước khi lắp nên làm 5 việc này
Trước khi thi công, hãy chốt rõ hệ có đấu nối lưới hay không, có bán điện dư hay không, công suất bao nhiêu kWp, mái có đủ chịu lực không, và gửi thông báo/đăng ký đúng diện. Sau đó yêu cầu đơn vị lắp đặt bàn giao hồ sơ gồm: bản vẽ thiết kế, thông số tấm pin/inverter, CO/CQ nếu có, sơ đồ đấu nối, biên bản nghiệm thu, ảnh hoàn công, hướng dẫn vận hành và bảo hành.
Với hộ gia đình bình thường, lỗi cần tránh nhất là: không thông báo, lắp sai công suất, tự đấu nối lưới, bỏ qua PCCC/an toàn điện, và nghĩ điện dư phát lên bao nhiêu cũng bán được bấy nhiêu.
Nguồn siêu tầm ..
